نقش منابع انسانی دیجیتال در تحول سازمان‌­ها

علیرضا نبوتی

1396/12/16

با تشدید روند دیجیتالی شدن کسب­‌وکارها و البته جامعه، نسل جدیدی از کارکنان که دارای تبحر و مهارت­‌های دیجیتالی هستند به محیط‌­های کاری وارد می­‌شوند و قوانین و رویکرد سازمان­‌ها را تغییر می‌­دهند. چگونگی جذب و نگه­داشت استعدادها و جلب رضایت کارکنان، امروزه به عنوان مزیتی رقابتی مورد توجه قرار می­‌گیرد. هیچ زمانی به اندازه عصر حاضر، نقش مهم واحدهای منابع انسانی سازمان­‌ها در هنر مدیریت سرمایه­‌های انسانی مشخص نبوده است.

منابع انسانی در عصر دیجیتال، تحت تأثیر تحولی اساسی و سریع قرار گرفته است. به عنوان نهادی که مسئول ارائه خدمات به کارکنان است، از مدیریت منابع انسانی انتظار می­‌رود به هدایت همه‌­جانبه تحول دیجیتال در سازمان­‌ها کمک کند. می‌­توان این تحول را در سه حوزه مورد بررسی قرار داد:

  • نیروی کار دیجیتال: چگونگی بهره‌­گیری سازمان­‌ها از شیوه­‌های جدید مدیریتی، فرهنگ نوآورانه، چابک و مجموعه­‌ای از روش­‌ها که با حمایت از استعدادهای دیجیتال، ایجاد سازمانی مبتنی بر شبکه­ ارتباطی و تعاملی را تسهیل می­‌کند.
  • محیط کار دیجیتال: چگونگی طراحی محیط کاری که از طریق آن بهره­‌وری افزایش یافته و با ایجاد جوی خوشایند برای کارکنان سازمان، مشارکتی مشتاقانه، توازن میان کار و زندگی و احساس هدفمندی را ممکن می­‌سازد.
  • مدیریت منابع انسانی دیجیتال: چگونگی تغییر عملکرد منابع انسانی در مسیر تحول دیجیتال، استفاده از ابزار و اپلیکیشن­‌های دیجیتالی برای ارائه راهکارها و نوآوری مستمر همراه با اختیار آزمون و خطا، از مسائل مورد توجه مدیریت منابع انسانی در عصر دیجیتال است.

این تغییر و تحول به سرعت در حال وقوع بوده و در همین راستا مدیران منابع انسانی نه تنها در استفادهِ صرف از فناوری­‌های دیجیتال، بلکه در هدایت سازمان­‌ها برای «دیجیتالی بودن»، نقشی حساس را ایفا می­‌کنند. دیجیتالی بودن به معنای تغییری اساسی در تمامی فرایندهای عملیاتی، مدل­‌های کسب­‌وکار، فرهنگ و روش­‌های کاری، توسعه و نگهداشت استعدادها و تعاملات درون­‌سازمانی است. بر اساس گزارش مؤسسه مشاوره­‌ای دیلویت در سال ۲۰۱۷، ۵۶ درصد از سازمان­‌ها برنامه­‌های منابع انسانی خود را با بهره­‌گیری از ابزارهای دیجیتال و موبایلی بازطراحی کرده­‌اند. ۵۱ درصد از آن­‌ها، در حال بازطراحی سازمان خود مبتنی بر مدل­‌های کسب­‌وکار دیجیتال هستند و ۳۳ درصد از تیم­‌های مدیریت منابع انسانی مورد بررسی، از فناوری­‌های نوینی مانند هوش مصنوعی در ارائه راهکارهای منابع انسانی بهره گرفته­‌اند. همچنین ۴۱ درصد از این سازمان­‌ها، اپلیکیشن­‌های منابع انسانی را برای ارائه خدمات به نیروی کاری سازمان ایجاد کرده­‌اند.

مدیران منابع انسانی و سایر مدیران کسب­‌وکارها، در مسیر تحول دیجیتال با دو چالش جدی روبرو هستند. نخست، مدیریت مؤثر منابع انسانی و نیروی کاری سازمان، که می­‌تواند به مدیران و کارکنان در جهت بهره­‌گیری از طرز فکر دیجیتال، فرهنگ­‌سازی، تغییر شیوه مدیریتی، سازماندهی و رهبری دیجیتال کمک کرده و بدین ترتیب در هدایت و مدیریت تغییر این مسیر، نقشی اساسی داشته باشد. دوم، موقعیتی است که مدیریت منابع انسانی برای متحول نمودن تجربه کارکنان در همکاری و تعامل با سازمان از طریق تغییر در فرایندها، سیستم­‌ها و رویکردهای مدیریت منابع انسانی با استفاده از پلتفرم­‌ها و اپلیکیشن­‌های جدید دیجیتالی و شیوه­‌های نوین ارائه خدمات به کارکنان ایجاد می­‌کند.

تا زمانی که سازمان­‌ها قادر نباشند تجربه خوشایندی را برای کارکنان خود که اولین مخاطبان یک برند هستند ایجاد کنند و کارکنان نیز به عنوان بازیگران اصلیِ خلق تجارب جذاب برای مشتریان، درکی از یک تجربه منحصربه­‌فرد در تعامل با سازمان نداشته باشند، بالطبع در ایجاد این تجربه برای مشتریان نیز ناتوان هستند. امروزه سازمان­‌های پیشرو و موفق، بیش از همیشه به تحولی مستمر که بر مشتریان داخلی (کارکنانشان) همانند مشتریان خارجی آن­‌ها تمرکز دارد فکر می­‌کنند و آن را مزیتی رقابتی می­‌دانند. البته عمل به این مهم به سادگی بیان آن نیست. شاید برای اجرایی نمودن سفرهای بازطراحی شده کارکنان در سازمان به زمانی دو یا سه ساله نیاز باشد. اپلیکیشن­‌ها یکپارچه­‌ای که می­‌توانند زمان حضور و غیاب کارکنان را به صورت خودکار مدیریت کنند و قرارهای ملاقات همراه با موقعیت دقیق مکانی آن را مشخص کنند، دریافت ویدئوهای یادگیری مهارت­‌ها برای کارکنان به محض درخواست[1]، ایجاد شبکه­‌های ارتباطی مبتنی بر اپلیکیشن جهت بهبود تعاملات بین کارکنان و تخت­‌تر نمودن سطح ارتباطات سازمانی بین مدیران و کارکنان، نظارت بر عملکرد و احوال فیزیکی و جسمانی کارکنان و پیشنهاد زمان استراحت به آن­‌ها، همگی نمونه­‌هایی از ابتکاراتی هستند که در چشم­‌انداز منابع انسانی دیجیتال، با بهره­‌گیری از فناوری­‌های تحول­‌آفرین برای بهبود تجربه کارکنان و تسهیل فرایندهای کاری در جهت ایجاد بهره­‌وری، انجام بی­‌درنگ فعالیت­‌ها و خلق ارزش همراه با تلاش برای ایجاد توازن میان کار و زندگی کارکنان مورد توجه قرار می­‌گیرند.
 

[1] on-demand